Kỳ vọng tân Thủ tướng Lê Minh Hưng: Đổi mới trong hành động và đột phá trong tư duy

Kinh qua những vị trí then chốt từ Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (giai đoạn 2016 - 2020), đến Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, tân Thủ tướng Lê Minh Hưng mang tư duy của một nhà quản lý kỹ trị hiện đại vào vị trí người đứng đầu Chính phủ. Theo GS. Hà Tôn Vinh, việc tân Thủ tướng Lê Minh Hưng nhậm chức là một lựa chọn đúng thời điểm, khi đất nước cần một tinh thần năng động để thực thi những quyết tâm chính trị mới và những sách lược mang tính bước ngoặt lịch sử.

Trao đổi nhanh với PV Dân Việt ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết bầu ông Lê Minh Hưng giữ chức Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2026 - 2031, nhiều chuyên gia kinh tế, học giả trong và ngoài nước đã bày tỏ sự đánh giá cao, đồng thời thể hiện niềm tin đối với người đứng đầu Chính phủ trong giai đoạn mới.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, tân Thủ tướng Lê Minh Hưng trưởng thành từ ngành ngân hàng qua nhiều giai đoạn; đặc biệt, ông từng là Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trẻ nhất trong lịch sử khi mới 46 tuổi, trong bối cảnh ngành ngân hàng đối mặt với nhiều áp lực như nợ xấu gia tăng và tăng trưởng tín dụng nóng.
Ông cũng là Bộ trưởng, trưởng ngành trẻ nhất trong Chính phủ nhiệm kỳ 2016 - 2020.
Trong gần một nhiệm kỳ đảm nhiệm vai trò lãnh đạo toàn diện lĩnh vực tài chính - ngân hàng, ông Lê Minh Hưng đã góp phần kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tái cơ cấu các tổ chức tín dụng yếu kém, điều hành giảm mặt bằng lãi suất, định hướng dòng vốn tín dụng vào sản xuất, kinh doanh, đồng thời từng bước xử lý và giảm nợ xấu.
Minh chứng là đến năm 2020, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của hệ thống các tổ chức tín dụng được kiểm soát và duy trì dưới 3%. Tình hình nợ xấu được quản lý có hệ thống, chủ trương tái cơ cấu tổ chức tín dụng được nỗ lực thực hiện.

Kỳ vọng đổi mới hành động và tư duy đột phá

GS Augustine Hà Tôn Vinh - chuyên gia kinh tế, tài chính người Mỹ gốc Việt, từng là trợ lý Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Ronald Reagan, đồng thời là cố vấn tài chính cho nhiều tập đoàn đa quốc gia nhận định rằng, tân Thủ tướng Lê Minh Hưng (sinh năm 1970) là một trong những chính trị gia trẻ của Việt Nam hiện nay, đồng thời là người trẻ nhất đảm nhiệm cương vị Thủ tướng khi 56 tuổi.

Dù vậy, ông đã kinh qua nhiều vị trí quan trọng, trong đó có cương vị Trưởng Ban Tổ chức Trung ương - một vị trí thường không dành cho cán bộ trẻ, qua đó cho thấy vai trò và năng lực nổi bật của tân Thủ tướng Lê Minh Hưng.

Với nền tảng kinh nghiệm quản lý, cùng sự linh hoạt, khát vọng và hoài bão của thế hệ lãnh đạo trẻ, ông Vinh cho rằng, có cơ sở để kỳ vọng vào những cách tiếp cận mới, tư duy mới trong điều hành của ông Hưng.

Theo GS Hà Tôn Vinh, cơ hội dành cho tân Thủ tướng Lê Minh Hưng là rất lớn. Trong đó, việc tái cấu trúc bộ máy đang được triển khai theo hướng đổi mới toàn diện, với một hệ thống vận hành được thiết kế mới, phù hợp với giai đoạn sắp xếp, phát triển đất nước. Bối cảnh này đòi hỏi vai trò của người đứng đầu Chính phủ phải năng động, có tầm nhìn chiến lược và khả năng hoạch định chính sách nhằm đưa đất nước vươn lên tầm cao mới.

Tuy nhiên, vị GS này cũng thẳng thắn nhìn nhận, tân Thủ tướng "chắc chắn sẽ có rất nhiều áp lực". Trước hết là áp lực kế thừa những thành quả của người tiền nhiệm, đồng thời tiếp tục triển khai các định hướng, nhiệm vụ còn dang dở, từ đó tạo ra những bước đột phá và dấu ấn riêng. Đây cũng là kỳ vọng chung của đông đảo cử tri và người dân.

Đặc biệt, đối với mục tiêu tăng trưởng hai con số, theo GS Vinh, vấn đề không chỉ nằm ở khả năng đạt được mà quan trọng hơn là cách thức lựa chọn. Trong kinh tế học, khái niệm “chi phí cơ hội” (opportunity cost) đặt ra yêu cầu phải cân nhắc, lựa chọn những ưu tiên phù hợp, chấp nhận đánh đổi để đi theo con đường tối ưu nhất.

Từ thực tiễn quốc tế, GS Vinh dẫn chứng Hàn Quốc và Nhật Bản - những quốc gia từng trải qua giai đoạn khó khăn nhưng đã vươn lên mạnh mẽ nhờ những quyết sách mang tính bước ngoặt.

Trong đó, Hàn Quốc thực hiện các chính sách "thắt lưng buộc bụng" dưới thời Tổng thống Park Chung Hee. Dù đến nay vẫn còn những đánh giá khác nhau, song thực tế cho thấy quốc gia này đã đạt được bước phát triển vượt bậc. Tại Nhật Bản, quốc gia này tiến hành cải cách toàn diện dưới thời Minh Trị, chú trọng đầu tư vào con người. Điểm chung là cả hai quốc gia đều phát huy nội lực, đồng thời kết hợp hiệu quả với nguồn lực bên ngoài để đạt được những thành tựu vượt bậc.

Tuy nhiên, theo vị GS này, bài toán và kinh nghiệm là như vậy, song mỗi quốc gia có điều kiện, cách tiếp cận và mức độ vận dụng khác nhau và không có một khuôn mẫu chung cho mọi mô hình phát triển.

Quay trở lại với mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam, ông Vinh nhắc lại, thách thức đặt ra đối với tân Thủ tướng Lê Minh Hưng là bài toán đánh đổi.

Theo phân tích của GS Hà Tôn Vinh, việc gia tăng đầu tư vào nền kinh tế có thể tạo áp lực lạm phát - đây là quy luật phổ biến. Do đó, vai trò của người đứng đầu Chính phủ là phải lựa chọn, phân bổ gánh nặng một cách hợp lý, đồng thời phát huy hiệu quả vai trò điều tiết của Nhà nước thông qua việc phối hợp linh hoạt, chủ động và có chọn lọc các chính sách tài khóa và tiền tệ, nhằm hạn chế tối đa tác động đến người dân.

Bài toán tăng trưởng hai con số, vì vậy, không chỉ là câu chuyện về quy mô đầu tư, mà còn là quyết định ai sẽ chịu phần "đánh đổi" trong quá trình phát triển. Nếu mục tiêu là không để người dân phải gánh chịu áp lực giá cả, đòi hỏi Chính phủ phải sử dụng hiệu quả các công cụ chính sách, từ tài khóa mở rộng có kiểm soát đến chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, nhiều quyết sách đã được triển khai theo hướng nhanh hơn, quyết liệt hơn, vì lợi ích của nền kinh tế và người dân. Cùng với đó, việc thúc đẩy các dự án hạ tầng quy mô lớn, mang tính chiến lược, tập trung vào các ngành, lĩnh vực trọng yếu cũng đang được đẩy mạnh, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

"Lịch sử điều hành kinh tế chưa từng chứng kiến một tiền lệ khi tất cả các loại thuế xăng dầu từ thuế nhập khẩu MFN, tiêu thụ đặc biệt, bảo vệ môi trường đến VAT, đều được đưa về mức 0%. Điều này xuất phát từ ý chí chính trị và quyết tâm hành động ở cấp cao nhất", ông Vinh nhấn mạnh.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới biến động, vai trò của tân Thủ tướng càng đặt ra yêu cầu cao hơn trong việc lựa chọn lộ trình phát triển phù hợp. Dù định hướng chiến lược là đúng đắn, nhưng cách thức triển khai cần được cân nhắc thận trọng, bảo đảm hiệu quả và khả năng thích ứng với các yếu tố bên ngoài.

Theo GS Vinh, với nguồn lực còn hạn chế, dự trữ ngoại hối chưa quá 100 tỷ USD, nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng và đầu tư công, trong khi các dòng vốn từ thị trường tài chính chưa phát triển tương xứng, mỗi quyết định đầu tư đòi hỏi phải được tính toán kỹ lưỡng, bảo đảm hiệu quả và tính bền vững.

Trong bối cảnh đó, việc điều hành cần theo nguyên tắc lựa chọn ưu tiên: Những dự án khả thi, hiệu quả được triển khai trước; những dự án chưa thực sự phù hợp cần được giãn tiến độ để chuẩn bị kỹ hơn. Đây cũng chính là yêu cầu đặt ra đối với năng lực hoạch định và điều hành của người đứng đầu Chính phủ.

Ông Vinh bổ sung thêm, đối với các lĩnh vực mới như công nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, vai trò định hướng của Chính phủ là đặc biệt quan trọng, nhất là trong việc thúc đẩy hợp tác với các tập đoàn quốc tế để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Bởi lẽ, con người vẫn là yếu tố nền tảng, quyết định khả năng làm chủ công nghệ và thành công lâu dài.

Đề cập đến bối cảnh quốc tế, GS Hà Tôn Vinh cho rằng, diễn biến tại Trung Đông là một thách thức lớn, mang tính khách quan nhưng có thể tác động trực tiếp đến các nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam. Điều này đòi hỏi Chính phủ phải chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó cho cả ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

"Chúng ta phải quản trị rủi ro, giữ ổn định trong một thế giới nhiều biến động thông qua các cân đối bền vững. Rủi ro luôn hiện hữu, vấn đề quan trọng là năng lực quản lý và khả năng ứng phó", GS Hà Tôn Vinh nhấn mạnh.

Hãy đầu tư vào con người và khoa học công nghệ!

Chia sẻ với Dân Việt, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan - nguyên thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt nhận định, việc tân Thủ tướng xuất thân từ lĩnh vực quản lý kinh tế (từng là Thống đốc Ngân hàng Nhà nước) và đảm nhiệm cương vị Trưởng Ban Tổ chức Trung ương là một lợi thế lớn trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt khi đất nước đang đặt yêu cầu xây dựng hệ thống tài chính minh bạch, hiệu quả và bền vững.

Theo bà Lan, năm 2025, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết, quyết sách quan trọng, trong đó có Bộ tứ trụ cột phát triển then chốt. Hệ thống quản lý đang được kiện toàn theo hướng hiện đại, hạ tầng được thúc đẩy mạnh mẽ, vị thế và vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao. Những nền tảng mới cho phát triển đã và đang hình thành rõ nét, đòi hỏi người lãnh đạo có năng lực và bản lĩnh để đảm đương trọng trách lớn lao.

Với tân Thủ tướng - người trưởng thành từ lĩnh vực ngân hàng, đồng thời kinh qua công tác tổ chức của Đảng, lợi thế nổi bật là sự am hiểu cả hệ thống lẫn cơ chế vận hành của nền kinh tế. Việc nắm vững các công cụ quản lý vĩ mô, các biến số tài khóa, tiền tệ, cũng như phương thức huy động và phân bổ nguồn lực sẽ là nền tảng quan trọng trong điều hành. Cùng với đội ngũ tư vấn hùng hậu, chắc chắn sẽ giúp ích rất lớn trong việc nâng cao hiệu quả quản lý và đưa hệ thống kinh tế quốc gia vận hành theo các chuẩn mực quốc tế. Lúc này là lúc khó khăn, thử thách, nhưng cũng thời cơ nghìn năm có một tận dụng để chúng ta vươn lên phát triển.

Bà Lan kiến nghị, để nâng cao năng suất của nền kinh tế, yếu tố cốt lõi và bền vững nhất là đầu tư vào con người, vào giáo dục và công nghệ.

"Có công nghệ mà thiếu nguồn nhân lực đủ năng lực tiếp nhận, ứng dụng thì không thể tạo ra năng suất. Ngược lại, có con người nhưng thiếu công nghệ, chúng ta sẽ tụt hậu. Thực tiễn tại Nhật Bản, Hàn Quốc hay vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc) cho thấy, nền tảng cho sự phát triển chính là nguồn lực con người, công nghệ và quản trị quốc tế", bà Lan nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh xung đột diễn ra tại nhiều khu vực, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và giá năng lượng gia tăng, chi phí sản xuất bị đẩy lên cao, Việt Nam cần ưu tiên giải quyết các vấn đề thiết yếu của nền kinh tế. Trong đó, bảo đảm an ninh năng lượng, từ nguồn cung xăng dầu ổn định đến điện năng phục vụ sản xuất, là yêu cầu cấp thiết.

Về xuất khẩu, chuyên gia Phạm Chi Lan nhấn mạnh, nhiệm kỳ tới sẽ đứng trước bài toán mới "thay đổi chính sách từ Mỹ" do thuế quan và các vấn đề đứt gãy chuỗi cung ứng, giá trị toàn cầu. Kịch bản Mỹ tiếp tục rà soát chính sách thuế, xung đột Trung Đông không được giải quyết sẽ làm cho kinh tế thế giới suy giảm, bất lợi cho Việt Nam. Bà cho rằng, đây là giai đoạn chúng ta cần làm tốt công tác ngoại giao kinh tế, giữ cho được các thị trường, cùng với đó là tìm kiếm thị trường mới, nâng chất sản phẩm để tránh những cú sốc từ bên ngoài.

Về tăng trưởng và các dự án lớn, chiến lược, chuyên gia Lan cho rằng: Tăng trưởng cao cần đi liền với tiến bộ toàn xã hội và hiệu quả. Một tín hiệu tích cực là khu vực tư nhân đã và đang tham gia vào rất nhiều dự án lớn, chiến lược quốc gia, nhiều dự án tái thiết, định hình đô thị tương lai. Điều này thể hiện khát vọng lớn cho kỷ nguyên mới.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, khi đầu tư công vẫn đóng vai trò dẫn dắt, cần xác định đây là nguồn vốn "mồi" mang tính ngắn hạn. Về dài hạn, yêu cầu đặt ra là huy động hiệu quả các nguồn lực trong toàn xã hội, toàn dân, toàn diện thông qua việc hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút vốn trong dân; đồng thời, xây dựng các ưu đãi vượt trội để thu hút dòng vốn quốc tế tại hai Trung tâm tài chính mới ở TP.HCM và Đà Nẵng.

Cần một hệ thống tài chính được tái cấu trúc mạnh mẽ

Trao đổi với PV Dân Việt, TS Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính, ngân hàng người Mỹ gốc Việt nêu nhận định, tân Thủ tướng Lê Minh Hưng kế thừa nền tảng ổn định của nền kinh tế từ nhiệm kỳ trước, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho công tác điều hành của Chính phủ trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực đang có những biến động nhanh, với sự thay đổi liên tục về cấu trúc giá trị, phá vỡ mọi kịch bản lập sẵn. Do đó, người đứng đầu Chính phủ cần chủ động tái cấu trúc quản trị và điều hành kinh tế vĩ mô, nhằm thích ứng linh hoạt với bối cảnh mới.

Ông Hiếu dẫn ví dụ như trong hệ thống tài chính yêu cầu cấp thiết hiện nay là duy trì tăng trưởng tín dụng ổn định, bảo đảm dòng vốn được phân bổ đầy đủ cho các lĩnh vực thiết yếu và chiến lược, qua đó giữ cân đối hài hòa giữa mục tiêu vi mô và vĩ mô, đồng thời hạn chế dòng tiền chảy vào các kênh tài sản mang tính tích trữ.

Theo ông, hệ thống tín dụng còn nhiều điều cần thay đổi: Quản trị rủi ro còn yếu, vấn đề lợi ích nhóm, nợ xấu và ngân hàng rất dễ bị tổn thương bởi biến động thị trường tài chính. Dư nợ tín dụng toàn hệ thống lên đến mức 140% GDP - mức rất cao mà các tổ chức như World Bank, IMF đã cảnh báo Việt Nam nhiều lần. Trong đó, dư nợ tín dụng bất động sản ở mức cao cũng tiềm ẩn rủi ro đối với hệ thống.

Ông Hiếu cũng chỉ ra một thực tế là các doanh nghiệp lớn thường có điều kiện tiếp cận nguồn vốn ngân hàng thuận lợi hơn, trong khi khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là các dự án khởi nghiệp, vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tín dụng. Đây lại chính là khu vực có dư địa tăng trưởng lớn trong tương lai, cần được ưu tiên hỗ trợ về vốn - một định hướng mà nhiều quốc gia đã và đang triển khai.

Đặt hiệu quả điều hành và lợi ích người dân lên cao nhất
Là chuyên gia kinh tế độc lập, TS Bùi Trinh bày tỏ kỳ vọng tân Thủ tướng sẽ có tư duy đổi mới, đi kèm với những hành động cụ thể, quyết liệt, trong đó đặt hiệu quả điều hành và lợi ích của người dân, doanh nghiệp lên cao nhất.
Theo ông Trinh, Thủ tướng và Chính phủ nhiệm kỳ mới cần tập trung điều hành nền kinh tế theo hướng thực chất, hiệu quả; đồng thời sớm rà soát, cắt giảm các văn bản hành chính, thông tư, nghị định còn gây vướng mắc cho hoạt động của doanh nghiệp và người dân, đặc biệt là khu vực khởi nghiệp.
Ông cũng đánh giá cao việc Bộ Chính trị, Chính phủ và toàn hệ thống đã vào cuộc điều hành thị trường xăng dầu trong thời gian qua.
"Chưa bao giờ chúng ta có những quyết định miễn thuế đối với xăng dầu nhanh như vừa qua. Đây là tiền lệ tích cực, có thể được vận dụng trong nhiệm kỳ mới, để xử lý kịp thời những vấn đề cấp bách, tác động trực tiếp đến nền kinh tế, doanh nghiệp và đời sống người dân", ông Trinh nêu.

Nguồn: Dân Việt