Thành lập Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố Hồ Chí Minh: “bệ phóng” chiến lược cho kỳ lân công nghệ Việt

Bước ngoặt từ tư duy thể chế

Trong nhiều năm qua, dù được đánh giá là thị trường năng động với nguồn nhân lực trẻ dồi dào, hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam vẫn đối mặt với những rào cản cố hữu, đặc biệt là bài toán về vốn và cơ chế. Phần lớn các startup, nhất là trong lĩnh vực công nghệ lõi, thường rơi vào tình trạng “khát vốn” ngay từ giai đoạn đầu, khi ý tưởng chưa đủ độ chín để thu hút các nhà đầu tư tư nhân, còn nguồn vốn nhà nước lại chịu áp lực bảo toàn khiến việc giải ngân trở nên thận trọng.

Sự ra đời của HCM VIF JSC được xem là lời giải mang tính đột phá cho bài toán này. Phát biểu tại buổi lễ, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH-CN TPHCM nhấn mạnh, đây là mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương đầu tiên hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần, tạo ra cơ chế linh hoạt chưa từng có. “Chúng tôi không chỉ đầu tư vốn, mà còn mong muốn truyền cảm hứng, tạo động lực để các nhà sáng lập dám nghĩ lớn, làm lớn,” ông nói.

Sự kiện có sự tham dự của Trần Lưu Quang Bí thư Thành ủy Tp Hồ Chí Minh cùng nhiều lãnh đạo cấp cao, cho thấy tầm quan trọng đặc biệt của Quỹ trong chiến lược phát triển kinh tế tri thức của thành phố.

“Vốn mồi” và sức mạnh của hợp tác công – tư

HCM VIF JSC được xây dựng theo mô hình hợp tác công – tư (PPP) với cấu trúc vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách thành phố đóng góp 40%, tương đương 200 tỷ đồng, phần còn lại đến từ các nhà đầu tư tư nhân và tổ chức tài chính.

Cơ chế này được đánh giá là “tỷ lệ vàng” khi vừa đảm bảo vai trò dẫn dắt của Nhà nước, vừa tận dụng được sự năng động, linh hoạt của khu vực tư nhân. Nguồn vốn nhà nước đóng vai trò “vốn mồi”, tạo niềm tin và giảm thiểu rủi ro ban đầu cho các nhà đầu tư, từ đó kích hoạt dòng vốn xã hội đổ vào các dự án khởi nghiệp tiềm năng.

Ông Hoàng Đức Trung, đại diện đơn vị điều hành Quỹ, cho biết mục tiêu không dừng lại ở con số 500 tỷ đồng ban đầu. “Chúng tôi kỳ vọng mỗi đồng vốn của Quỹ sẽ thu hút thêm từ 3 đến 5 đồng vốn quốc tế. Tầm nhìn đến năm 2035 là nâng quy mô Quỹ lên 5.000 tỷ đồng, tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ cho toàn bộ hệ sinh thái,” ông chia sẻ.

Đột phá từ cơ chế “chấp nhận rủi ro”

Điểm khác biệt cốt lõi của HCM VIF JSC nằm ở cơ chế vận hành mang tính “cởi trói”, đặc biệt là việc chấp nhận rủi ro có kiểm soát và cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với các quyết định đầu tư.

Trong lĩnh vực đầu tư mạo hiểm, thất bại là điều không thể tránh khỏi. Thậm chí, tỷ lệ thất bại cao chính là đặc trưng của ngành, bởi chỉ cần một vài dự án thành công cũng đủ bù đắp toàn bộ chi phí và tạo ra giá trị đột phá cho nền kinh tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh trước đây, việc sử dụng vốn nhà nước luôn đi kèm áp lực bảo toàn khiến các quyết định đầu tư thường mang tính an toàn, thiếu tính đột phá.

Với cơ chế mới, đội ngũ quản lý Quỹ được trao quyền tự chủ cao hơn, có thể mạnh dạn đầu tư vào những ý tưởng sáng tạo, những công nghệ còn ở giai đoạn sơ khai nhưng có tiềm năng tạo ra thay đổi lớn. Đây chính là yếu tố then chốt giúp HCM VIF JSC tiệm cận với các mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm thành công trên thế giới.

Tập trung vào công nghệ lõi và phát triển bền vững

Không theo đuổi chiến lược đầu tư dàn trải, HCM VIF JSC xác định rõ các lĩnh vực trọng tâm, phù hợp với định hướng phát triển dài hạn của Thành phố Hồ Chí Minh và xu thế toàn cầu.

Danh mục ưu tiên bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ vi mạch bán dẫn, công nghệ xanh, kinh tế tuần hoàn, công nghệ sinh học và robot. Đây đều là những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian đầu tư dài và mức độ rủi ro cao, nhưng đồng thời cũng là nền tảng để hình thành các doanh nghiệp công nghệ quy mô toàn cầu.

Việc tập trung vào các lĩnh vực này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, mà còn góp phần hiện thực hóa các cam kết phát triển bền vững, trong đó có mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) mà Việt Nam đã đặt ra.

Cam kết đồng hành từ chính quyền

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Mạnh Cường Phó Chủ tịch UBND TPHCM, khẳng định, sự ra đời của Quỹ là minh chứng rõ ràng cho cam kết của chính quyền thành phố trong việc đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp.

Theo đó, thành phố không chỉ đóng vai trò nhà đầu tư, mà còn là “người kiến tạo hệ sinh thái”, thông qua việc kết nối các nguồn lực từ trường đại học, viện nghiên cứu, vườn ươm doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp. Sở Khoa học và Công nghệ sẽ là đầu mối tập hợp, sàng lọc và giới thiệu các dự án tiềm năng cho Quỹ.

“Chúng ta phải xây dựng một hệ sinh thái đầu tư khởi nghiệp lành mạnh, nơi các ý tưởng sáng tạo được nuôi dưỡng, các doanh nghiệp được hỗ trợ phát triển và các nhà đầu tư tìm thấy cơ hội,” ông nhấn mạnh.

Kỳ vọng về thế hệ “kỳ lân” mới

Việc thành lập HCM VIF JSC không chỉ mang ý nghĩa về mặt tài chính, mà còn là biểu tượng cho niềm tin và khát vọng phát triển của thành phố. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, việc sở hữu những doanh nghiệp công nghệ có giá trị hàng tỷ USD – hay còn gọi là “kỳ lân” – không chỉ là thước đo về năng lực đổi mới sáng tạo, mà còn là động lực tăng trưởng kinh tế.

Với cơ chế linh hoạt, nguồn vốn dồi dào và sự đồng hành từ chính quyền, HCM VIF JSC được kỳ vọng sẽ trở thành “bệ phóng” cho các startup Việt Nam vươn ra thế giới. Những ý tưởng từng bị xem là “mạo hiểm” nay có cơ hội được hiện thực hóa, những dự án từng thiếu vốn nay có điểm tựa để phát triển.

Trong dài hạn, khi quy mô Quỹ đạt 5.000 tỷ đồng như mục tiêu đề ra, Thành phố Hồ Chí Minh hoàn toàn có cơ sở để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á, thu hút dòng vốn quốc tế và nhân tài toàn cầu.

Từ “hạt mầm” đến giá trị tỷ đô

Sự kiện ra mắt HCM VIF JSC mở ra một chương mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam. Từ những “hạt mầm” ý tưởng ban đầu, với sự hỗ trợ đúng lúc và đúng cách, các doanh nghiệp công nghệ hoàn toàn có thể vươn mình trở thành những tập đoàn có tầm ảnh hưởng toàn cầu.

Quan trọng hơn, mô hình này còn tạo ra một tiền lệ về cải cách thể chế, cho thấy khi cơ chế được tháo gỡ, nguồn lực xã hội sẽ được kích hoạt mạnh mẽ. Đây chính là chìa khóa để Việt Nam chuyển mình từ nền kinh tế gia công sang nền kinh tế sáng tạo, nơi tri thức và công nghệ trở thành động lực tăng trưởng chủ đạo.

Trong bối cảnh đó, HCM VIF JSC không chỉ là một quỹ đầu tư, mà là biểu tượng của một tư duy phát triển mới – nơi Nhà nước và doanh nghiệp cùng chung tay, nơi rủi ro được nhìn nhận như cơ hội, và nơi những giấc mơ công nghệ Việt Nam có thể cất cánh.

Nguồn: TNV